1891 Tarihli Darülmuallimin Nizamnamesi

Kerim SARIÇELİK, Öztürk Kart

  • Kerim SARIÇELİK: Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi
  • Öztürk Kart: Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi
  • Yıl : 2023
  • Cilt : 1
  • Sayı : 1
  •  Sayfa : 48-61
Osmanlı genel eğitimini şekillendiren önemli bir belge olan 1869 tarihli Maarif-i Umumiye Nizamnamesi’nde öğretmen yetiştiren bir kurum olarak Darülmualliminle ilgili bazı kararlar alınmıştı. Fakat tüm çabalara rağmen tasarlanan öğretmen yetiştirme sistemi kurulamayınca Maarif Nezareti 1891 yılında güncel ihtiyaçları da dikkate alarak bir nizamname layihası hazırlamıştır. Hükümet tarafından bazı değişikliklerle kabul edilen nizamname, 29 Ekim 1891 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Nizamnamede, Darülmuallimin iki sene eğitim verilecek, ibtidai, rüştiye ve aliye şubelerinden oluşan bir eğitim kurumu olarak tanımlanmıştı. Her bir şubenin giriş şartları, öğrenci sayısı ve ders programları belirlenmişti. Darülmuallimin öğrencilerine bulundukları şubeye göre burs verilecek, her sene ders kitapları parasız dağıtılacaktı. Okul mezunlarına atamalarda öncelik verilecek, öğretmenlik görevini kabul etmeyenlere ise bazı yaptırımlar uygulanacaktı. Nizamnamede ayrıca öğretmenliğe atanacaklar için Maarif bünyesinde bir terfi sistemi de kurulmuştu. 1891 tarihli bu nizamname yayınlandığı şekliyle kalmamış, zaman içinde üzerinde bazı değişiklikler de yapılmıştır. Bu değişiklikleri H. 1316, H. 1317 ve H. 1318 Maarif Nezareti Salnamalerinden takip etmek mümkündür. Bu değişiklikler özellikle Darülmualliminin kayıt, kabul ve mezuniyet şartları, barındıracağı laboratuvar ve diğer uygulama birimleri ile eğitim araç gereçleri etrafında toplanmaktadır. Ancak Nizamnamede asıl önemli değişikliklerin ders programlarında yapıldığı görülmektedir. Buna göre programlarda hem haftalık ders saatleri artırılmış hem de yeni dersler müfredata eklenmiştir. Özellikle Aliye şubesinde eğitim süresi üç yıla çıkarıldığından ders programı tamamen yeniden değiştirilmiştir.
Atıf yapmak için : Sarıçelik, K., & Kart, Ö. (2023). 1891 tarihli Darülmuallimin nizamnamesi. Edutech Research Dergisi, 1(1), 48-61.

Download Citation: Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) RIS File

Download Citation: BibTeX BibTeX File

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.
Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Edutech Research
2023, Vol. 1 (1)
E-ISSN: 3023-6665
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. I. Arşiv Kaynakları
  2. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  3. -İrade Meclis-i Mahsûs (İ. MMS): 126/5394.
  4. -İrade Meclis-i Vâlâ (İ. MVL): 211/6894.
  5. -Yıldız Esas Evrak (Y.EE): 112/6.
  6. II. Resmî Yayınlar
  7. -Düstûr. Tertib I, C. VI
  8. -Salnâme-i Nezâret-i Maârif: H. 1316, H.1317, H. 1318.
  9. III. Kitap ve Makaleler
  10. -AKYÜZ, Yahya (1990). “Darülmuallimîn’in İlk Nizamnamesi (1851), Önemi ve Ahmet Cevdet Paşa”. Millî Eğitim Dergisi, 95, 3-20.
  11. -ALTIN, Hamza (2009). II. Abdülhamid ve II. Meşrutiyet Devirlerinde Öğretmen Yetiştirme Meselesi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi.
  12. -ÇELİK, Halil İbrahim (2015). “II. Abdülhamid Döneminde Yönetimde Değişim”. NEÜ. Sosyal Bilimler Dergisi, 1, 85-101.
  13. -KAFADAR, Osman (1997). Türk Eğitim Düşüncesinde Çağdaşlaşma. Ankara: Vadi Yayınları.
  14. - KOÇER, Hasan Ali (1991).Türkiye’de Modern Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi (1773-1923). İstanbul: MEB. Yayınları.
  15. -KÜLEKÇİ, Cahit (2010). “Dâru’l-Muallimîn Nizamnâme-i Cedîdi”. Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 3, 150-156.
  16. -MAHMÛD CEVÂD (1338). Maarif-i Umûmîye Nezâreti Tarihçe-i Teşkilât ve İcraatı. İstanbul: Matbaa-i Amire.
  17. -OSMANİ, Mead ve PAY Salih (2018). “Balkanlar’da Eğitim-Öğretim Kurumları: XIX. Yüzyıl Niş Sancağı Örneği”. İstem, 16/32, 219-230.
  18. -ÖZPOLAT, Abdulvahap (2005). “Öğretmenlik Mesleğindeki Gelişmelerin Tarihsel-Toplumsal Bağlamı”. Millî Eğitim Dergisi, 33/166, 224-233.
  19. -ÖZTÜRK, Cemil (2005). Türkiye’de Dünden Bugüne Öğretmen Yetiştiren Kurumlar. İstanbul: MEB. Yayınları.
  20. -TAŞER, Seyit (2010). “Osmanlı Devleti Vilayetleri ve Sancakları Maarif Müdürlükleri ve Müdürleri (1912)”. İstem, 8/15, 159-167.